Value chain cap VSME: wat mag je grote klant nog vragen in 2026?
Je krijgt een email om je ESG data te delen met een grote klant. Een Excel met 120 vragen over CO2, arbeidsomstandigheden, beleid en certificaten, van je grootste klant, met een deadline van twee weken. Vorig jaar kon je daar weinig tegen inbrengen. Sinds deze zomer wel.
Wat er is veranderd
Drie dingen op een rij, want het is snel gegaan:
18 maart 2026. De Omnibus I-richtlijn (EU) 2026/470 trad in werking. De CSRD-plicht geldt nu alleen nog voor bedrijven met meer dan 1000 medewerkers én meer dan 450 miljoen omzet. Beide criteria, niet twee van de drie zoals eerst. Daarmee viel het overgrote deel van de bedrijven die zich aan het voorbereiden waren buiten de scope. Lidstaten hebben tot 19 maart 2027 om de wijzigingen in nationale wetgeving te verwerken.
3 juli 2026. De Europese Commissie stelde de gedelegeerde handeling vast die de VSME omzet in de Voluntary Standard, afgekort VS. Inhoudelijk verandert er weinig, de aanpassingen zijn vooral gedaan om aan te sluiten op de herziene ESRS. Wat wel verandert is de status: waar de VSME een aanbeveling was, wordt de VS Europees recht. Rapporteren blijft vrijwillig, de standaard zelf niet.
Nu. De handeling ligt bij het Parlement en de Raad voor de bezwaarprocedure. Gaat daar niets mis, dan treedt hij binnen enkele maanden in werking.
Kortom: dezelfde standaard, andere naam, hardere juridische basis.
Wat de cap precies doet
De belangrijkste verandering voor het mkb zit niet in de datapunten, maar in de value chain cap.
CSRD-plichtige bedrijven mogen van ketenpartners met maximaal 1000 medewerkers die zelf buiten de CSRD-scope vallen niet méér duurzaamheidsinformatie eisen dan de standaard voorschrijft. In het jargon heet je dan een "protected undertaking". De Basic Module is het plafond, ongeveer vijftig datapunten. Bedrijven tot tien medewerkers krijgen nog iets meer beschutting: een deel van de milieudisclosures in de Basic Module is voor hen optioneel in plaats van verwacht.
Dat is een wezenlijk verschil met de situatie van vorig jaar. Toen was het onderhandelen per klant. Nu ligt er een lijn waar je naar kunt wijzen.
Waar de cap ophoudt
Hier wordt het minder mooi, de cap heeft gaten.
Scope 3 valt erbuiten. Ketenemissies zitten in de Comprehensive Module, niet in de gecapte Basic Module. Je klant mag er dus gewoon om vragen. En dat gaat gebeuren, want die moet zelf over zijn keten rapporteren en die verplichting is niet weggevallen.
Klimaatdoelen en klimaatrisico vallen erbuiten. Wie een transitieplan onder ESRS E1 opstelt, heeft reductiedoelen van leveranciers nodig. Die vraag blijft komen.
Verzoeken die uit andere EU-wetgeving volgen, vallen erbuiten. De CSDDD is het duidelijkste voorbeeld.
Alles wat niet CSRD-gedreven is, valt erbuiten. En dat is in de praktijk de grootste categorie. Je bank vraagt data voor EBA Pillar 3 en financed emissions. Aanbestedende diensten vragen erom in de gunningsfase. Ratingpartijen, verzekeraars en keurmerken hebben hun eigen formulieren. Geen van die uitvragen zit onder de cap.
De cap is dus geen uitknop. Hij is standaardisatie: hij bepaalt in welke taal er gevraagd wordt, niet of er gevraagd wordt.
Wat dit betekent voor jouw bedrijf
De vraag is niet langer "moet ik dit?" maar "hoe vaak wil ik dit overdoen?".
Rekenvoorbeeld dat we in de praktijk vaak zien: drie klanten sturen een vragenlijst, de bank vraagt bij de herfinanciering om ESG-data, en er komt een aanbesteding voorbij waarin duurzaamheid meeweegt in de gunning. Pak je die vier los op, dan verzamel je vier keer dezelfde energienota's, dezelfde brandstofafrekeningen en dezelfde personeelscijfers, in vier verschillende formats. Dat kost geen uren maar weken.
Eén set data volgens de VS opbouwen en hergebruiken is dan niet de dure optie, maar de goedkope. De standaard is daar ook op ontworpen: de Comprehensive Module is bewust afgestemd op wat financiers nodig hebben, waaronder de SFDR PAI-indicatoren en de EBA Pillar 3-datapunten. En omdat de VS dezelfde logica volgt als de ESRS, is je data later bruikbaar als je alsnog in scope komt of als je klant meer wil.
Vier stappen die nu zinvol zijn
Zet je uitvragen op een rij. Welke klant, welke bank, welk keurmerk, welke deadline. Kijk per uitvraag of hij CSRD-gedreven is. Zo ja, dan kun je de cap gebruiken om hem terug te brengen tot de Basic Module.
Haal op wat je al hebt. Energienota's, brandstofafrekeningen, afvalstromen, waterverbruik, personeelsaantallen, verzuim, ongevallen. Bij de meeste bedrijven ligt tachtig procent hiervan al bij finance of HR, alleen niet in één bestand.
Bouw één Basic Module-rapport. Verzamel de datapunten één keer en gebruik ze voor iedereen die vraagt.
Plan Scope 3 en klimaatrisico apart. Daar helpt de cap je niet. Begin met de twee of drie ketencategorieën die in jouw sector echt materieel zijn, niet met alles tegelijk.
Tot slot
Wachten kan nog steeds. Alleen komt de deadline niet meer uit Brussel, maar van je grootste klant of je accountmanager bij de bank. En die geeft je twee weken, geen twee jaar.
Bij Greenreporting bouwen we de software waarmee je die Basic Module één keer opbouwt en daarna elk jaar bijwerkt, inclusief emissiefactoren voor Nederland en België en een sectorbenchmark om je cijfers in perspectief te zetten. Wil je weten hoe ver je nu al bent met de data die je al hebt liggen? Plan een gesprek, dan lopen we het samen door.
